morfosi

Η Κύπρος είναι μία χώρα τόσο παρεξηγημένη όσο και οι κάτοικοί της. Αρχίζοντας από τις τουριστικού τύπου παρεξηγήσεις, όλοι γνωρίζουμε ότι- για εμάς τους ‘Ελλαδίτες’- το ‘χρυσοπράσινο φύλλο’ θεωρείται δευτέρας διαλογής ταξιδιωτικός προορισμός. Όπως άλλωστε και οι περισσότερες στερεοτυπικές απόψεις μας, και αυτή είναι απόλυτα λανθασμένη. Αν το καταπληκτικό μου γούστο και η υψηλή μου αισθητική σημαίνει κάτι για σας, τότε δεν έχετε παρά να με ακούσετε και να επισκεφθείτε το νησί. Ιδιαίτερα τώρα που πιάνουν τα κρύα στην παγωμένη Ελλάδα, η Κύπρος παραμένει τόσο ζεστή όσο η χώρα μας τον Μάιο. Η αρχιτεκτονική του νησιού, κυρίως στη Λευκωσία, θυμίζει κάτι μεταξύ Κυψέλης, αυτοκρατορικής Βρετανίας, και Βηρυτού. Το μίγμα, όπως καταλαβαίνετε, είναι ενδιαφέρον… Οι παραλίες της Κύπρου είναι εκπληκτικές, οι αρχαιολογικοί χώροι συγκινούν ακόμη και άξεστους χωριάτες όπως εγώ, και η κουζίνα της είναι -αν μη τι άλλο- διαφορετική. Οι τιμές βέβαια είναι τσουχτερές (τα πάντα κοστίζουν διπλάσια απ’ ότι στην Ελλάδα, εκτός από τις κλήσεις από κινητά, οι οποίες είναι σχεδόν τζάμπα σε σχέση με τις δικές μας), αφού – όπως ξέρουμε – οι Ελληνοκύπριοι είναι πλούσιοι και όχι κακομοίρηδες μεροκαματιάρηδες όπως εμείς.

Επειδή όμως το morphosi.org δεν είναι ταξιδιωτικός οδηγός, θα αφήσω τα βαρετά τουριστικά σχόλια, και θα περάσω στους ανθρώπους. Αυτά που θα πω στις επόμενες παραγράφους θα παρεξηγηθούν και σίγουρα θα προκαλέσουν, αλλά οι αναγνώστες μας είναι ευτυχώς συνηθισμένοι… Αρχίζοντας από την γλώσσα, πρέπει να σας προειδοποιήσω ότι τα Κυπραίικα δεν έχουν κάποια άμεση σχέση με τα Ελληνικά. Εν ολίγοις, αν ακούσετε δύο Κύπριους να μιλάνε μεταξύ τους δεν θα καταλάβετε λέξη. Όταν μιλάνε με Ελλαδίτες, συμμορφώνονται κάπως και μπορούν να γίνουν κατανοητοί (όσο κατανοητός είναι ο Γιαννάκης Οκκάς δηλαδή). Τα Κυπραίικα είναι μία πολύ πιο μουσική διάλεκτος από την μητροπολιτική Ελλαδίτικη, με άφθονες δόσεις Αγγλικών και Τουρκικών στο λεξιλόγιό της. Δεν είναι ούτε λιγότερο εύηχη ούτε παρακατιανή, και δεν μπορώ να καταλάβω τη συστηματική προσπάθεια υπονόμευσής της από το Ελληνοκυπριακό κράτος, το οποίο χρησιμοποιεί ως επίσημη γλώσσα την Ελλαδίτικη. Οι υπουργοί, οι κρατικοί λειτουργοί, οι εκφωνητές ειδήσεων και εκπομπών, όλοι μιλάνε Ελλαδίτικα, λες και ντρέπονται για την πολιτιστική τους κληρονομιά. Αυτήν την αρχοντοχωριάτικη συμπεριφορά προς τη γλώσσα τους δεν μπόρεσα να την καταλάβω καθ’ όλη τη διάρκεια της πολύμηνης παραμονής μου στον τόπο. Υπάρχουν κάποιες εκπομπές στα Κυπραίικα βέβαια, αλλά καταλαμβάνουν πολύ μικρό μέρος του ημερησίου προγράμματος. Πάντως, αν πάτε στην Κύπρο να ξέρετε τα εξής απαραίτητα: το ευχαριστώ είναι ‘τενκ-γιου’ (thank you), το γεια σου είναι ‘αλλό’ (hello), το ζαμπόν είναι ‘χαμ’ (ham), οι επιχειρήσεις μετά τον τίτλο τους έχουν ένα ‘ΛΤΔ’ (Ltd?), οι πινακίδες των αυτοκινήτων είναι στ’ αγγλικά, και η δίεση (#) είναι ‘κάγκελο’, κάτι απόλυτα λογικό, καθώς πράγματι μοιάζει με κάγκελο για κάποιον που έχει έφεση στα ιερογλυφικά.
Η Κύπρος δεν σταματά να σε εκπλήσσει, καθώς από τη μία οι κάτοικοι της λένε πως μισούν τους Άγγλους, αλλά από την άλλη μιλάνε Greekenglish και τέλεια αγγλικά, έχουν αγγλικές πινακίδες, καθώς και αγγλικού τύπου οργάνωση στο κράτος, τη δικαιοσύνη, την οικονομία και την ανώτερη παιδεία τους. Η κουζίνα τους μοιάζει πολύ περισσότερο με την Τούρκικη, απ’ ότι η Ελλαδίτικη, και για κάποιο λόγο γιορτάζουν την 25η Μαρτίου και την 28η Οκτωβρίου, λες και θα τους παρεξηγήσουμε αν δεν μοιραστούν μαζί μας το εθνικιστικό κιτς του Ελληνοχριστιανισμού.
Δυστυχώς δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να πω δύο πράγματα και για την πολιτική της Κύπρου. Αν θεωρείτε ότι η Ελλάδα είναι μία γελοία χώρα όπου η εκκλησία παρεμβαίνει στα κοινά χωρίς λόγο και οι πολιτικοί μας είναι λαϊκιστές, τότε σίγουρα δεν έχετε πάει ακόμα στο τσιφλίκι του Τάσσου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου είναι ένας πραγματικός θεσμός εξουσίας. Ελληνοκυπριακό κράτος και εκκλησία στην ουσία συνενώθηκαν στο πρόσωπο του ‘εθνάρχη’(!!) Μακαρίου. Οι συνεχιστές του μαξιμαλιστικού εθνικισμού του ηγεμονεύουν και σήμερα τη Μεγαλόνησο. Το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου ταΐζει τον λαό κουτόχορτο και πολλές αλήθειες για το Κυπριακό παραμένουν ακόμη ταμπού στις σχετικές συζητήσεις επί του ζητήματος. Συζητήσεις που, εάν γίνονταν, θα καταδείκνυαν τη συνυπευθυνότητα τόσο της Ελλάδας όσο και της Κυπριακής Δημοκρατίας του ’60 και του ’70 για πολλά από τα προβλήματα που ταλανίζουν σήμερα το λαό της Κύπρου, και θα κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι η μεταφορά της αποκλειστικής ευθύνης για το Κυπριακό πρόβλημα στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα και ιστορικά ανακριβής και πολιτικά επιζήμια είναι. Αυτό που αξίζει να αναρωτηθεί κανείς είναι ποιοι τελοσπάντων είναι αυτοί που διαρρηγνύουν σήμερα τα ιμάτιά τους υπέρ της ελληνικότητας της Κύπρου. Η ‘νηφάλια’ λοιπόν απάντηση στην καίρια αυτή ερώτηση είναι ότι οι κύριοι αυτοί είναι είτε οι ίδιοι, είτε οι ιδεολογικοί απόγονοι εκείνων που ενθάρρυναν το εθνοθρησκευτικό μίσος μεταξύ των δύο κοινοτήτων από τη δεκαετία του 1940 και έπειτα. Είναι οι ίδιοι ή οι ιδεολογικοί απόγονοι εκείνων που μετέτρεψαν την απελευθέρωση του νησιού από τους Άγγλους από λύση σε πρόβλημα. Είναι οι ίδιοι ή οι ιδεολογικοί απόγονοι εκείνων που προώθησαν τον de facto πολιτικό διχασμό των δύο θρησκευτικών κοινοτήτων πριν ακόμη λάβει χώρα η τραγική εισβολή του ’74. Είναι οι ίδιοι ή οι ιδεολογικοί απόγονοι εκείνων που θεώρησαν την Κύπρο προσωπική ιδιοκτησία τους. Είναι τέλος εκείνοι οι εκκλησιαστικοί άρχοντες οι οποίοι έχουν γνώμη επί παντός επιστητού πλην της σωτηρίας των ψυχών, η οποία πλέον έχει περιπέσει σε δεύτερη μοίρα στην συντηρητικώς πολιτικοποιημένη εκκλησία της Κύπρου.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρει πως ν’ αρχίσει κανείς μιλώντας στους Ελληνοκύπριους για το Κυπριακό: να τους πει ότι ο Μακάριος φώναζε ‘Ένωσις και μόνον Ένωσις’, αλλά στην ουσία απέρριψε όποιες λύσεις του προτάθηκαν και προέβλεπαν Ένωση, επειδή δεν ήθελε από αρχηγός κράτους να γίνει νομάρχης στην Ελλάδα; Να τους πει ότι ο ‘ήρωας’ Γρίβας ήταν συνεργάτης των Ναζί στην Ελλάδα; Ότι η ΕΟΚΑ έσφαζε και άμαχους Τουρκοκύπριους, μόνο και μόνο για να προκαλέσει ένταση και μίσος; Ότι η γνώμη που έχει αρχίσει πλέον να διαμορφώνεται στην Ελλάδα είναι ότι η Ελληνοκρατούμενη Κύπρος δεν θέλει ένωση του νησιού, και άδικα μας πρήζει να την υποστηρίζουμε, αλλά στην πραγματικότητα θέλει να συνεχίσει έπ’ αόριστον η φτώχεια και ο αποκλεισμός των Τουρκοκυπρίων;
Και μια και μίλησα για Τουρκοκύπριους, δεν μπορώ να κλείσω αυτό το άρθρο χωρίς μία σύντομη αναφορά στα κατεχόμενα. Εκεί όπου η φτώχεια, η βρώμα, ο κοινωνικός αποκλεισμός, οι άθλιες συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης βασιλεύουν. Ένα κρατίδιο του Τρίτου Κόσμου συνεχίζει να υπάρχει μέσα στην Ευρώπη. Ένα τόσο όμορφο μέρος όπως η Βόρεια Κύπρος μαραζώνει μέρα με τη μέρα. Και το δυστύχημα είναι ότι η ελπίδα, η οποία υποτίθεται πως πεθαίνει τελευταία, έχει προ πολλού πάρει τα μπογαλάκια της και έχει φύγει από νησί…