morfosi

από την GothQueenPythia

Υπάρχουν κάποιες σπάνιες φορές, περίπου μια φορά το μήνα ή και αραιότερα, όπου κοιτάζοντας την οθόνη μπορείς να έχεις μια πρώτης τάξεως υπερβατική εμπειρία, καθισμένος στην άνεση του σπιτιού σου και χωρίς τον κίνδυνο να σε συλλάβουν λόγω κατανάλωσης παράνομων ουσιών. Αυτό λέγεται «κοινωνία της τέχνης» και όταν μου συμβαίνει, η πιο πρόσφατη εμπειρία διαγράφει σχεδόν όλες τις προηγούμενες και ο παρορμητικός μου χαρακτήρας ορκίζεται ότι τέτοιο πράγμα δεν έχει ξαναματαζήσει στη ζωή του ολόκληρη.

Το Βαλς με τον Μπασίρ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ των Κανών το 2008 και μετά από ένα πολύ πετυχημένο σερί υποψηφιοτήτων σε διάφορα φεστιβάλ, κατάφερε με ευκολία να κερδίσει τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. Είναι ένα εικονογραφημένο ντοκιμαντέρ (κινούμενα σχέδια δηλαδή) σκηνοθετημένο από τον Ισραηλινό Ari Folman, που διαπραγματεύεται την προσωπική του αναζήτηση και εμπειρία σχετικά με τη συμμετοχή του στον πόλεμο του Λιβάνου το 1982 και πιο συγκεκριμένα, τη σφαγή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Σάμπρα και Σατίλα.

Η τεχνοτροπία ης εικονογράφησης είναι η ίδια πρωτοποριακή καθώς το φιλμ ενώ γυρίστηκε ως προσχέδιο με τους πραγματικούς πρωταγωνιστές, ωστόσο μόνο το storyboard βασίστηκε πάνω σε αυτή την «αληθινή» εκδοχή. Τα σκίτσα σχεδιάστηκαν ανεξάρτητα από τις κινηματογραφημένες φιγούρες και το τρισδιάστατο εφέ επιτεύχθηκε με τον κατακερματισμό των δισδιάστατων σκίτσων σε μικρά κομμάτια και την επανένωσή τους με τρόπο που να δίνει την αίσθηση της κίνησης.

Η ίδια η ταινία είναι μια από τις πληρέστερες εμπειρίες που έχω ζήσει τον τελευταίο χρόνο. Οι εικόνες που περνάνε μπροστά από την οθόνη είναι ένας φρικιαστικός ύμνος στη σκοτεινιά του πολέμου και στη μιζέρια των ηρώων του. Τα απρόσωπα καρτουνάκια σκιαγραφούν το μούδιασμα του πριν, του τώρα και του μετά, με έναν τρόπο τόσο αποφασιστικό και τελεσίδικο, που κανένας εν ζωή ηθοποιός δεν θα μπορούσε να αποτυπώσει. Η μουσική του πιανίστα Max Richter είναι υπερθλιμμένη, υπέροχη, στρεσσαριστική και ατμοσφαιρική κάνοντας τα μάτια του θεατή να στρέφονται όλο και πιο βαθιά μέσα του. Στο πρώτο δεκάλεπτο, με είχε κερδίσει και μέχρι το τέλος η ιστορία της ανθρώπινης αυτοκαταστροφής μου ήταν πια τόσο σαφής, όσο και η ανάγκη μου να πίνω νερό για να μην πεθάνω.

Το βαλς με τον Μπασίρ είναι στην πραγματικότητα το βαλς ενός ολόκληρου λαού με τις ενοχές του, το βαλς του ανθρωπισμού με την παράνοια, το βαλς της συνείδησης με τη μνήμη, το βαλς του καθενός μας με τη στάση ζωής και την ιδεολογία του. Και κατά κάποιο τρόπο, μου θύμισε τους ελιγμούς που εκτελούμε όλοι μας για να αντέξουμε την πίεση της εξουσίας και της ίδιας της ζωής, πότε για να την ξεγελάσουμε, πότε για να την περιπαίξουμε, πότε για την εκμεταλλευτούμε. Είναι το βαλς που επιλέγουμε να χορέψουμε μέχρι στο τέλος να σταματήσουμε να ταλαντευόμαστε και τελικά να πορευτούμε ευθεία.

Και, όπως και να ‘χει, είναι μια υπέροχη ταινία που πρέπει όλοι να δείτε.